Bu rehberde, çocuklarda diş değişim sürecini anlattım. Eğer çocuğunuzun dişlerinde çürük, ağrı veya travma varsa değerlendirme ve tedavi planlaması için Çocuk Diş Hekimliği (Pedodonti) sayfamız size daha uygun olacaktır.
Diş değişimi çoğu çocukta 6 yaş civarında başlar ve 12–13 yaşa kadar kademeli olarak devam eder. Aşağıdaki tablo ve sıralamalar “yaklaşık aralıklar” verir; çocuğun gelişim hızına göre birkaç ay hatta bazen 1 yıla yakın farklar görülebilir.
Süt dişleri ne zaman düşmeye başlar? (İlk Sallanan Dişler)
Genellikle ilk sallanan dişler, alt çenedeki ön kesici dişlerdir ve çoğu çocukta 6–7 yaş aralığında hareketlenmeye başlar. Bunu üst ön kesiciler takip eder.
Sallanma başladığında amaç, dişin kendi doğal ritmiyle düşmesine izin vermektir. Hafif sallanma haftalar içinde artabilir; bazı çocuklarda bu süreç daha “sabırlı” ilerler.
Resimli değişim tablosu (yaklaşık yaş aralıkları)
Aşağıdaki tabloyu “🦷” ikonlarıyla kolay takip edilir bir özet gibi düşünebilirsiniz:
| Diş grubu (Süt dişi) | Genelde düşme zamanı | Yerine gelen (Kalıcı) |
|---|---|---|
| 🦷 Alt ön kesiciler (merkez) | 6–7 yaş | Alt ön kesiciler |
| 🦷 Üst ön kesiciler (merkez) | 6–7 yaş | Üst ön kesiciler |
| 🦷 Yan kesiciler | 7–8 yaş | Yan kesiciler |
| 🦷 Birinci süt azılar | 9–11 yaş | Küçük azılar (premolarlar) |
| 🦷 Köpek dişleri (kaninler) | 10–12 yaş | Köpek dişleri |
| 🦷 İkinci süt azılar | 10–12 yaş | Küçük azılar (premolarlar) |
Not: Bazı çocuklarda alt ön dişler 5,5 yaş civarında da sallanabilir; tek başına “erken” demek değildir. Yine de eşlik eden travma, çürük veya ağrı varsa muayene ile netleştirmek iyi olur.
Süt dişleri kaç tanedir ve hangileri dökülür? (6 Yaş Dişi Uyarısı!)
Süt dişleri toplam 20 tanedir: üst çenede 10, alt çenede 10 adet. Bu 20 dişin tamamı zaman içinde değişir; yerlerini kalıcı dişler alır.
ÇOCUĞUNUZUN 6 YAŞINDA EN ARKADAN ÇIKAN DİŞİ, SÜT DİŞİ DEĞİLDİR. O ÖMÜR BOYU KULLANACAĞI 1. BÜYÜK AZI DİŞİDİR VE DÖKÜLMEZ. ONU SÜT DİŞİ SANIP ÇÜRÜTMEYİN!
Bu “6 yaş dişi”, çoğu zaman hiç diş düşmeden en arkadan sürer. Tam da bu yüzden, “nasıl olsa düşecek” düşüncesiyle fırçalamada gözden kaçabiliyor.
6 yaş azı dişlerinde çürükten korunmak için hekim değerlendirmesiyle fissür örtücü uygulanabilir.
Değişim sıralaması (pratik takip listesi)
Evde takip etmek isteyen aileler için genel sıralama şöyledir:
- Alt ön kesiciler
- Üst ön kesiciler
- Yan kesiciler
- Birinci süt azılar ve köpek dişleri (çene durumuna göre yer değişebilir)
- İkinci süt azılar
Bu sıralama, çocuğun çene darlığı/diş dizilimi gibi faktörlere göre küçük farklılıklar gösterebilir.
“Köpek Balığı Dişi” durumu: Süt dişi düşmeden arkadan diş gelirse?
Bu görüntü ebeveynleri en çok telaşlandıran durumlardan biridir: Süt dişi hâlâ ağızdayken, arkasından (özellikle alt ön bölgede) kalıcı dişin göründüğünü fark edersiniz.
Çoğu vakada panik gerekmeyebilir. Süt dişi zamanla sallanıp düştüğünde, dilin doğal itici etkisiyle kalıcı dişin daha öne doğru yer değiştirmesi sık görülür. Bu süreç bazen birkaç hafta–birkaç ay alabilir.
Şu durumlarda hekim desteği gerekebilir: Süt dişinde belirgin sallanma yoksa, arkadan gelen diş hızla yükseliyorsa veya çocuğun temizliği zorlaşıp diş eti tahrişi artıyorsa. Böyle bir durumda muayenede dişin kök durumu ve alttaki dişin yönü değerlendirilir; gerekirse kontrollü bir müdahale planlanır.
Dişler zamanında dökülüyor mu? Çapraşıklık riski var mı? Sakarya merkezdeki kliniğimizde çocuklara özel muayene ile takibini yapalım.
Sallanan süt dişi evde çekilir mi? (İp Bağlamak Doğru mu?)
Sallanan bir süt dişini evde “ip bağlayarak” çekmeye çalışmak, diş eti dokusunu zedeleyebilir, kırılmaya yol açabilir ve çocuğun diş hekimi korkusunu artırabilir. En güvenli yaklaşım, dişin kendiliğinden düşmesine izin vermek ve ağrı/kanama gibi durumlarda hekimle görüşmektir.
Evde müdahale konusunda ayrıca önemli bir güvenlik notu: Apse, şişlik, kötü koku, yoğun ağrı veya iltihap şüphesi varsa evde iğneyle delme, sıkma ya da kesici aletle müdahale etmek enfeksiyonu kana karıştırabilecek ciddi riskler doğurabilir. Böyle bir tabloda gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Peki evde ne yapılabilir? Diş çok sallanıyorsa çocuğun eliyle sürekli kurcalamasını engellemek, yumuşak gıdalarla birkaç gün idare etmek ve fırçalamayı nazikçe sürdürmek genellikle yeterlidir.
Süt dişi erken dökülürse ne olur? (Yer Tutucu Önemi)
Bir süt dişi çürük veya kaza nedeniyle zamanından önce kaybedilirse, komşu dişler boşluğa doğru kayabilir. Bu da alttan gelecek kalıcı dişin yerinin daralmasına ve ileride çapraşıklık riskinin artmasına zemin hazırlayabilir.
Bu nedenle, uygun vakalarda “yer tutucu” apareylerle boşluğun korunması planlanır. Yer tutucu ihtiyacı; hangi dişin, kaç yaşta kaybedildiğine ve alttaki kalıcı dişin sürme zamanına göre değişir. Bu değerlendirme çocuk muayenesinde yapılır; detaylı bilgi için Çocuk Diş Hekimliği (Pedodonti) sayfamıza göz atabilirsiniz.
Süt dişi zamanında düşmezse ne yapılmalı? (Gömülü Diş Riski)
Süt dişi “yaşı geldiği halde” uzun süre sallanmıyorsa, alttaki kalıcı dişin yönü farklı olabilir ya da sürme yolu kapanmış olabilir. Bazen de kalıcı diş doğuştan eksik olabilir; bu durumda süt dişi daha uzun süre ağızda kalabilir.
Muayenede dişlerin sürme sırası, diş eti durumu ve gerekirse görüntüleme ile alttaki dişin konumu değerlendirilir. Kliniğimizde dijital diş hekimliği altyapısı ve ileri görüntüleme olanaklarıyla, duruma uygun takip veya tedavi yaklaşımı planlanmaktadır.
Diş düştüğünde aileler ne yapmalı?
Süt dişi düştüğünde hafif kanama olması normaldir. Temiz bir gazlı bezle kısa süreli nazik basınç uygulamak genellikle yeterlidir. Aynı gün çok sert gıdalarla bölgeyi zorlamamak ve ağız hijyenini nazikçe sürdürmek iyi olur.
Eğer kanama uzarsa, çocukta belirgin ağrı/şişlik gelişirse veya travma sonrası diş kaybı olduysa muayene ile değerlendirme yapılmalıdır.
Sakarya’da diş değişimi takibi için neden Elbirlik Diş?
Çocukların diş hekimi koltuğuna korkarak değil, koşarak gelmesini istiyoruz. Adapazarı Merkez’deki kliniğimizde, minik hastalarımıza “Oyun Abisi” tadında yaklaşıyor, ilk muayeneyi travmasız ve eğlenceli bir tanışma seansına dönüştürüyoruz. Sallanan dişler, erken dökülmeler veya “arkadan gelen dişler” için endişelenmeyin. Serdivan ve çevre ilçelerden kolayca ulaşabileceğiniz kliniğimizde her sorununuzun cevabı var.
Kliniğimizde çocukların kaygısını azaltmaya yönelik “alıştırma seansları” ve yaşına uygun iletişim diliyle ilerliyoruz. İlk sallanan diş döneminde yapılan kısa bir kontrolü, çoğu çocuk için keyifli bir tanışma randevusu gibi kurgulamak mümkün olabiliyor.
Çalışma saatlerimiz hafta içi 09:00–19:00 ve Cumartesi 09:00–15:00 aralığındadır; Pazar günleri kapalıyız.
Sıkça Sorulan Sorular
5 yaşında diş dökülmesi normal mi?
Bazı çocuklarda diş değişimi 5,5 yaş civarında başlayabilir. Ancak 5 yaşta diş düşmesi; travma, çürük veya erken kök erimesi gibi nedenlerle de görülebilir. Eşlik eden ağrı, şişlik, çürük görünümü veya düşen diş sayısında belirgin bir “erkenlik” hissi varsa muayene ile değerlendirmek daha doğru olur.
Süt dişi düştükten sonra yenisi ne zaman çıkar?
Ön bölgede çoğu çocukta yeni diş birkaç hafta içinde kendini gösterebilir; bazen birkaç ayı bulabilir. Azı bölgelerinde bu süre daha değişken olabilir. Diş eti altında kabarıklık görmeniz, dişin sürmeye hazırlandığını gösterebilir.
Bütün süt dişleri değişir mi? (Azı dişleri dahil mi?)
Evet, ağızdaki 20 süt dişinin tamamı zamanla değişir. Sık karıştırılan nokta şudur: 6 yaş civarında en arkadan çıkan büyük azı dişi süt dişi değildir; onun “süt hali” yoktur ve kalıcıdır.
Kapanış
Diş değişimi dönemi, çocuklarda hem fiziksel hem duygusal olarak hassas bir süreç olabilir. Eğer sallanma düzeniyle ilgili kafanıza takılan bir durum varsa veya “çift sıra diş” görüntüsü sizi endişelendirdiyse, detaylı muayene ve çocuğunuza uygun yaklaşım ile yol haritası netleştirilebilir. Size özel değerlendirme için kliniğimize bekleriz.
Faydalanılan Kaynaklar
- ADA (MouthHealthy) – Eruption Charts (Diş Sürme Çizelgeleri)
- AAPD – Parent Resources (Ebeveyn Kaynakları)
- NHS – Taking care of children’s teeth (Çocuk Diş Bakımı Rehberi)